Ponad 6,5 tysiąca osób z ziemi łomżyńskiej zesłano na Wschód

Przed tablicą przy Miejskiej Hali Targowej spotkali się Sybiracy, samorządowcy, harcerze i mieszkańcy. Stamtąd rozpoczął się marsz do Doliny Pamięci, gdzie oddano hołd deportowanym na Wschód. Wśród uczestników była Nina Żyłko, urodzona na zesłaniu i jedna z osób, które przechowują świadectwo tamtych wydarzeń. Łomżyńskie uroczystości przypomniały, że sowieckie deportacje dotknęły ponad 6,5 tysiąca mieszkańców ziemi łomżyńskiej.

• Przy hali targowej rozpoczęła się droga do Doliny Pamięci
• Msza i odznaczenia były finałem miejskich obchodów
• Cztery deportacje objęły tysiące mieszkańców regionu

Przy hali targowej rozpoczęła się droga do Doliny Pamięci

Uroczystości zorganizowane przez łomżyński Oddział Związku Sybiraków i Miasto Łomża rozpoczęły się przed tablicą upamiętniającą osoby zesłane przez sowieckiego okupanta w latach 1940–1941. To właśnie w rejonie dzisiejszej Miejskiej Hali Targowej znajdowała się rampa, z której deportowanych kierowano do wagonów jadących na Wschód.

Transporty trafiały między innymi do Kazachstanu, Archangielska, Irkucka i Kraju Krasnodarskiego. Na zesłańców czekały głód, mróz, ciężka praca oraz przymusowa indoktrynacja. Wielu z nich nie przeżyło podróży ani pierwszych miesięcy na obczyźnie.

Do zebranych przemówiła Danuta Komorowska, przewodnicząca łomżyńskiego Oddziału Związku Sybiraków. Wskazała, że wciąż żyją osoby, które pamiętają tamtą tragedię i mogą przekazywać ją kolejnym pokoleniom.

„Są jeszcze z nami ci niepokonani Sybiracy. Jest wśród nas pani Nina Żyłko, która poprowadzi dzisiejszy marsz”.

Nina Żyłko, Sybiraczka i była sekretarz związku, przypomniała o tych, którzy nie wrócili do rodzinnych stron.

„Ci, którzy przeżyli i wrócili, przywieźli ze sobą pamięć, aby nigdy nie zginęła”.

Po przemówieniach uczestnicy przeszli ulicami Łomży w siódmej edycji Łomżyńskiego Marszu Sybiru. Trasa prowadziła do Doliny Pamięci u podnóża Sanktuarium Miłosierdzia Bożego. Pod Pomnikiem Sybiraków przedstawiciele Związku Sybiraków, władz wojewódzkich i samorządowych, służb mundurowych, harcerzy oraz delegacji złożyli kwiaty i zapalili znicze.

Msza i odznaczenia były finałem miejskich obchodów

Zwieńczeniem uroczystości była Msza św. w intencji zesłańców, odprawiona w Sanktuarium Miłosierdzia Bożego przez biskupa pomocniczego diecezji łomżyńskiej Tadeusza Bronakowskiego. W kazaniu duchowny nawiązał do 17 września 1939 roku, gdy wojska sowieckie wkroczyły na wschodnie tereny II Rzeczypospolitej.

„17 września był dla wielu Łomżan początkiem ich dramatycznego losu”.

Biskup mówił także o rodzinach rozdzielanych przy rampie, zamykanych wagonach i warunkach, w jakich deportowani musieli przetrwać transport oraz życie na zesłaniu. Podkreślił, że mimo próby odebrania im rodzinnego dziedzictwa wielu deportowanych zachowało polską tożsamość.

Po Eucharystii przedstawiciele łomżyńskiego oddziału Związku Sybiraków wręczyli medale osobom zasłużonym dla zachowania pamięci o deportowanych. Odznaczenie „Pro Patria” otrzymali:

• Wiesława Krajewska, Sybiraczka,
• Józef Rogowski, wieloletni członek wspierający Związek Sybiraków,
• Mirosław Robert Derewońko, dziennikarz,
• Mariusz Rytel, dziennikarz i dyrektor Centrum Kultury Gminy Łomża.

Odznaki honorowe Związku Sybiraków przyznano między innymi sztandarom 18. Łomżyńskiego Pułku Logistycznego oraz III Liceum Ogólnokształcącego im. Żołnierzy Obwodu Łomżyńskiego AK w Łomży.

Cztery deportacje objęły tysiące mieszkańców regionu

W przemówieniu zastępca prezydenta Łomży Piotr Serdyński podziękował Sybirakom oraz osobom i środowiskom, które zajmują się pielęgnowaniem pamięci o deportacjach. Zwrócił uwagę, że wspominanie ofiar ma znaczenie nie tylko dla rodzin zesłańców, lecz także dla młodych pokoleń.

Sowieckie władze przeprowadziły cztery akcje deportacyjne od lutego 1940 roku do czerwca 1941 roku. Z ziem polskich wywieziono wówczas kilkaset tysięcy obywateli polskich, w tym ponad 6,5 tysiąca osób z ziemi łomżyńskiej.

Wśród deportowanych byli między innymi leśnicy, osadnicy wojskowi, policjanci, urzędnicy, nauczyciele, właściciele majątków ziemskich i fabrykanci, a także ich rodziny. Represje miały usunąć z okupowanych terenów grupy uznawane przez sowieckie władze za zagrożenie dla ich panowania.

Część zesłańców zmarła już podczas transportu, w przepełnionych wagonach, z powodu zimna, głodu i wycieńczenia. Wielu kolejnych nigdy nie wróciło w rodzinne strony. Właśnie dlatego miejsce rozpoczęcia marszu przy dawnej rampie i końcowy przystanek przy Pomniku Sybiraków tworzą czytelną trasę pamięci – od punktu wywózki do miejsca, w którym mieszkańcy Łomży oddają hołd ofiarom.

na podstawie: UM w Łomży.